Notre vengeance sera le rire de nos enfants

Bobby Sands

Vous êtes ici

brigadak2017

Bretainiako askapen mugimendua, Frantziar estatuaren ertzean

Bretainia Frantziar Estatuaren ipar mendebaldean kokatua dagoen estaturik gabeko nazioa da. 4.500.000 biztanle ditu, eta ekonomia indartsua batez ere agroalimentarioan.  XVIan kolonizatu zuenetik, Frantziak sistematikoki gauzatu du Bretoien identitatearen eta kulturaren isilpeko jazarpena, asimilazioa. Administratiboki, lurralde historikoa osatzen duten Pays delakoak departamenduetan artifizialki banatuak izateaz gain, bost departamenduak bi erregiotan banatuak daude: lau Bretainia erregioan, eta bat, Pays de la Loire erregioaren parte da. Azken honetan dago kokatua Nantes, Bretainiako hiriburu historikoa.

Hizkuntzari dagokionez, historikoki Bretainian Bretoiera eta Galo hizkuntzak erabiltzen zituzten. Egoera oso larrian daude biak, ez dira hizkuntza ofizialak. Bretoiera 200 000 lagunek erabiltzen dute, eta Galoa, askoz ere gutxiagok. Hauen berreskuratzeko dinamikak martxan daude, indartsuena, bretoierarena denean. Gaur egun gau eskolek, langileendako 9 hilabeteko formakuntza intentsiboek eta Diwanek (Bretoierazko Ikastolak) ahalbidetzen dute besteak beste bretoieraren berreskuraketa.

Bretainiako mugimendu independentista, eskuin muturrarekin amalgamaz sufritzen

Mugimendu independentistaren sorrera XIXan kokatu behar dugu Bretainian. Garaian, burgesia baten esku zegoen aldarrikapena. XX. mendean zehar, eskuin eta ezkerreko independentismo korronteak nabarmendu izan dira. Eskuin muturreko mugimendu nazionalistak urteetan zehar hainbat sigla erabili izan ditu, gogoratuko dugun nagusia, Atzao izenekoa. Alemaniako faxismoarekin oso lotua izan zen. Naziek armatu egin zuten, eta Bretainian pasarterik odoltsuenen eragile ziren, erresistente, komunista, ezkertiar, autonomo, eta bretoien hiltzaile izan ziren heinean. Horrek nazionalismoaren kontrako sentimendu oso potente bat sortu du Bretainian, oraindik ere oso presente dagoena. Ezkerreko independentismoaren erronkarik handienetako bat iragan faxista horretatik deslotzea da oraindik ere.

Ezker mugimendua Irlandako eta Euskal Herriko influentziaz josita

Nahiz eta eskuin muturrak gogor egin bere kontra, Bretainian ezker mugimendua beti presente egon da. Irlandako mugimenduen influentziarekin garatuko ziren asko, 80 hamarkadan euskaldunei begira jarri aitzin. Besteak beste EMA (IKtik hurbil zen mugimendu politikoa), eta Bretainian egon ziren ETAko errefuxiatuekin izan zuten harremana.

hamarkada hasierako Frantziako lolardi kulturalarekin, Bretoi izaeraren berpizkunde bat eman zen. Garaian sortu ziren lehen Diwan eskolak, eta kalera iritsi ziren ere bretoia hizkuntzaren ofizialtasunaren lehen aldarrikapenak. UDB bretainiako alderdi ezkertiarra ere sortu zen (gaur egun zentroruntz mugitu dena), eta beranduago, Ipar Euskal Herrian IKrekin gertatu bezala, Armée Revolutionaire Bretone, Bretainiako talde armatua sortu zen. Beren ekintzak Frantziar estatuaren instituzioen eta azpiegitura handien aurka burutu zituzten. Hauen artean, Plévineko ekintza.

 

Mc Donalds-en kontrako ekintza, azkena

ARBren ekintzen helburua ez zen inoiz inor hil ala zauritzea. Zarata sortu eta aldarrikapenak egitea baizik. 2000an hala ere, McDonalds baten aurkako ekintza batean, enpresa mutilnazionaleko langile bat hil zen, istripuz. ARB talde faxistekin lotzen saiatu zen prentsa,  eta gizartearen sostengu dezente galdu zuten. Hori izan zen ARBk aldarrikatutako azken ekintza. Ordutik, antolatu gabeko hainbat taldeek ekintza pultualak egin dituzte, baina ARBk ez du sekula horien egiletza aitortu.

McDonalseko atentatuaren osteko kanpaina mediatiko horri aurre egiteko sortzen da ARBren alderdi legala, ezkerreko indar independentista, Breizhistance izenarekin. Gaur egun, 100 militantek osatzen dute alderdia, eta Bretainiar lurraldearen nazio askapenean eta eskubide sozialen defentsan dihardute lanean: Bretainiaren bateratzea, meategien aurkako borroka, Bretoieraren normalizazioa besteak beste. Beren gazte antolakundea Dispac’h da, (iraultza, bretoieraz).  

 

Historiaren berreskuraketa erronka

Mugimendu independentista bretoiaren sorrera eta bilakaera Alan Le Cloarec militanteak azaldu ditu. Bretoiek, eta bretainiako mugimendu ezkertiarrek beraien historiaz duten ezagutza eskasak kezkatuta, Bretainiako mugimendu independentistaren inguruko tesi doktorala osatzen ari da.


Carraix herritik hurbil, Le Kastell, urteetan zehar abandonatua egon den gaztelu bat okupatu du lagun batzuekin, autogestioa eredu, bertan bizitzeko. Gune irekia ere bada, Bretainiako kultura herrikoiarekin zerikusia duten FestNoz eta beste gertakariak antolatzen dituzte, inguruko herritarrekin harreman sakonak garatuz. Bertan elkartu ginen berarekin.

Lurrak bere barrenetik dardar egin dezala autonomiazko epizentroekin

2018an Mexikon hauteskundeak edukiko dituzte, boto zuzenez 6 urteetarako presidentea aukeratzeko, eta baita parlamentua eta senatua osatzeko ere. Hauteskunde bakoitza iristerakoan, horien garrantzia azpimarratzeko beharra edukitzen den arren, Mexikon datorren urtean edukiko dituzten hauteskundeek garrantzi berezi bat hartzen dute behetik eta ezkerretik pentsatzen dutenentzat. CNI-ak (Congreso Nacional Indígena), ordezkari bat aurkeztuko du Mexikoko presidentetzarako, Marichuy, indigena, 524 urteetan zehar jasandako zapalkuntza eta umiliazioaren aurkako sinboloa, eta emakumea, sistema patriarkatu honek gehien sufriarazten duen erdi horren duintasuna ikusgarri egiteko. CNI 1996ko urrian sortu zen, Mexikoko jatorrizko herri, tribu eta nazioentzako elkartasun, gogoeta eta organizazio gune bezala, sistema kapitalistaren aurka borrokatuz, kultura eta herri guztiek lekua edukiko duten Mexiko bat eraikitzeko helburuarekin.

2016ko urrian, EZLN-k orain arte defendatutakoaren oso bestelakoa zirudien proposamen bat eraman zuen CNI-ren 5.Kongresu Nazionalera: 2018ko hauteskunde presidentzialetara, hautagai independiente moduan, emakume indigena bat aurkeztea. Espero zuten moduan, zalaparta handia sortu zen ordezkari ezberdinen artean, baina eztabaida luze baten ondoren EZLN-ren proposamenak aurrera egin zuen kongresuan. Ondoren, CNI-a osatzen duten ordezkariek beraien herrietara jo zuten, bertako asanbladetan hautagaitzaren inguruko eztabaida eman zedin. Prozesu luze baten ostean eta herri guztietako pertsonen gehiengoak proposamena onartuta, CNI-k hautagaitza bere egin eta publiko egin zuen.

Irakurri osorik

“EL FILTRO”: 23 urte borrokan

Hunkigarria izan da Uruguaiko herri borrokalariarekin elkartzea eta bere elkartasuna jasotzea, 23 urte atzera euskal errefuxiatu politikoek ozenago jaso zuten bezala. “El Filtroko” martxaren antolaketa lanetan egon gara, Plenaria Memoria y Justicia-ko kideekin batera, herriaren memoria berreskuratze lanetan eta inpunitatearen kontrako salaketetan borrokalari sutsuak ditugu. Propaganda lanetan oso aktiboki parte hartu dugu, martxara joateko deialdiak eginez, Filtro-ko gertakariak zabalduz, Gernika 1994 dokumentala proiektatuz (https://www.youtube.com/watch?v=XKLEyb7ZiG0), irratsaio ezberdinetan parte hartuz, baita txarla asko eginaz. Hauetan Euskal Herriaren gatazka politikoaren, historiaren eta egoera berriaren nondik norakoak jakiteko irriketan zeuden uruguaiarrak gerturatu ziren, batez ere jende gaztea. Fakultate eta institutu askotan izan gara txarlak ematen. Hau oso garrantzitsua iruditu zaigu, azken finean gazteak direlako borroka honen sua piztuta mantenduko dutenak. Hauetako asko, 1994an oraindik jaio ez baziren ere, edo gu bezala, gazteegiak baziren ere gertakari hauek ezagutzeko, miresgarria da borroka hau berea egiten dutela ikusteak, guk gurea egiten dugun moduan. Potentzial handia dago ikasleen artean, eta horretan dabiltza, indar guzti hori bideratzeko lanean.

Errepresioari nola egiten dioten aurre ikusi dugu ere. Liceo Bauza-ko ikasleek, eraildakoen omenez antolaturiko egitaraua debekatu zuen ikastetxeko zuzendaritzak. Mehatxuen aurrean gazteak ez ziren kikildu, kalera atera eta errepidea moztu zuten. Han burutu genuen E.H.ri buruzko hitzaldia eta “El Filtroko” erakustaldi txikia, lege arrotzei intsumisioa eta desobedientzia praktikan jarriz ikasleria ederki antolatu zelarik. Hau ez da errepresio kasu bakarra izan. Martxaren kartelak jartzen ari ziren 3 gazte atxilotu zituen poliziak, epaitegira 100 lagun inguru gerturatu ginen beraien askapena aldarrikatuz. Azkenean aske utzi zituzten eta kasua artxibatu zuten.

Hauxe da txarla guzti horietan behin eta berriz errepikatu izan den kronika odoltsua: 1992an 30 euskal herritar inguru atxilotu zituen polizia uruguaiarrak, hauetatik 10 sartu zituzten kartzelan, eta espainiako gobernuak, Felipe González buruan zelarik, 5 presoen estradizioa eskatu zuen. 3 izan ziren azkenik Uruguaiko estatuak estraditatzea onartu zituenak. 1994ko abuztuaren 1ean, Uruguaiko estatuak, Mikel Ibañez, Jesus Mari Goitia eta Luis Lizarralde euskal errefuxiatu politikoen estradizioa agindu zuen. Hauek Filtro ospitalean ingresatu zituzten estradizioa ekiditeko hasi zuten gose greba zela eta. Arratsalde berdinean ospitalearen inguruan batu ziren milaka uruguaiar errefuxiatuei elkartasuna adierazteko. Poliziak gogor ekin zion protestaren kontra, Fernando Morroniren 12 tiroz erailez. Ondoren Roberto Facal eraila agertu zen bere etxetik ateratzen. Ehunka zauritu utzi zituen poliziak. Gaur egun bi herrialdeen arteko elkartasuna eta memoria ezin dira urratu.

Manifestazioa oso zirraragarria izan zen. Sarraskia gertatu zenetik, urtero gogoratzen dituzte gertakariak Montevideon abuztuaren 24ean. Plenaria, Memoria y Justicia erakundeak, “El Estado dispara la memoria resiste” izenpean deituta. Memoria historiko Uruguaiarren defentsan lan egiten duen erakundearen hitzetan, “oraindik inpuneak diren Luis Alberto Lacalle eta Angel Maria Gianola - Uruguaiko presidentea eta barne ministroa gertakarien momentuan-, estatu espainiarra, estatu uruguaiarra eta erantzukizunak dituzten identifikatu guztiak, herri honek epaitu behar dituela. Justiziarik ez dagoelako, baina memoria badela bai”. Ikasle erakundeek eta sindikatu ezberdinek parte hartu zuten. Norma Morroni, Fernando Morroniren ama, han izan zen ere noski. Bere osasun egoera dela eta lehen urtez kotxean joan behar izan bazuen ere, betiere pankartaren aurrean. Norma ezagutzea, ohore bat izan da, duintasuna ezagutzea izan da, borrokan jarraitzeko indar dosi erraldoia. Gure bihotzetan betiko lekua gordeko dioguna. Han izan zen ere Josu Lariz euskal errefuxiatu politikoa, Uruguain erbesteratua El Filtro-ko garai haietatik. Polizia uruguaiarrak hainbat alditan atxilotu zuen baina inoiz ez zuten espainiar estatura estraditatu. Berarekin partekatutako momentuak eta bere kemena ez ditugu inoiz ahaztuko.

Martxa Filtro ospitalearen parean amaitu zen. Han antolatzaileek irakurketa egin ondoren, Askapenaren idatzi bat eta Etxeraten beste bat irakurri genituen. Gure brigadaren partez hitz batzuk eskaini genituen ere, herriekiko elkartasuna ahaztu gabe, Fernando eta Robertoren memoria ahaztu gabe, Argentinar poliziak desagertutako Santiago Maldonado ahaztu gabe, eta noski, preso eta errefuxiatuak ahaztu gabe.

GORA FERNANDO! GORA ROBERTO!
GORA URUGUAIKO HERRI BORROKALARIA!
GORA EUSKAL HERRIA ASKATUTA!

Hurbilketa xumea Chiapaseko emakumeen eta generoen borrokara

Chiapasera egin dugun hurbilketa honetan kontrastez beteriko herrialdea aurkitu dugu. Eten gabe uztartzen dira tradizioa eta modernotasuna, mendeetako ohiturak eta bizimodu berrienak. Kontraste hori orokorra bada ere, era berezian islatzen da emakumeengan. Jakin badakigu, ikusi duguna mendebaldeko begiradaz kutsatuta dagoela, baina saiatuko gara ahalik eta era zintzoenean bizi ahal izan duguna zuenganatzen. 

Ez da berria, asko idatzi da emakume indigenen egoerari buruz eta jasan ohi duten era guztietako zapalketari buruz: generokoa, klasekoa, etniari dagokiona, erlijiozkoa eta politikoa; honi gehitu behar zaio gurasoek, anaiek, semeek, herrietako jauntxoek eta edozein mestizok eurengan izan dezaken kontrola, baina, obedientzia eta errespetua, batez ere, senarrari zor diote. Botere guneetatik kanpo geratu ohi dira beti, besteak beste, lurraren jabegoa eskuratzeko pairatzen duten diskriminazioa dela medio.

1994ean herri indigenek “nahikoa da” esan zutenean, emakume indigenen garrasiek zirrikitu bat ireki zuten euren bizitzak aldatzeko. EZLNn aurkitu dute askatasun eremuak garatzeko gunea. Gehienetan iraultzek izaera matxista, misoginoa eta patriarkala izan dute. Baina, bidean oraindik urrats asko falta badira ere, EZLN, parekotasunak garatzeko testuinguru egokia bilakatu dute emakume hauek. Borroka honek eraman ditu alde batetik emakume tradizionalak izatera, eta bestetik gerrillari modernoak, zenbaitentzat, posmodernoak izatera. Soldadu bihurtu behar izan zuten injineruak, mediatuak e.a., izan ahal izateko. “Gerrillan askatasun bila sartu dira emakume hauek”.

Jarraitu irakurtzen

Euskal Herritik ZADera, ZADetik Euskal Herrira

Antolakeketa askea, asanblearioa, norberaren ekarpen ahalemenean oinarritua, errespetuzkoa eta autoeratzailea ezagutu dugu. Estatu frantsesa sartzen ez den gune bat, kolektiboaren onura eta kideekiko errespetua urrezko lege dituena. Etxean bezala sentiarazteaz gain, sistemaren periferian bizitzeko hamaika modu daudela erakutsi digu babestu beharreko guneak. Itzuliko gara. Eskerrik asko, ZAD!

Bederatzi egun egin ditugu orotara ZADeko errepublika askean. Egun guzti hauetan zehar, bertako antolatzeko moduak eta gune desberdinak ezagutu ditugu. Barne zein kanpo komunikaziotaz arduratzen direnekin bildu gara, eta ZADen historia eta gaur egun aurkitzen diren faseaz hitzegin digute; ZADNEWS barne astekariaren banaketan lagundu dugu; KLAXON irrati alternatiboan elkarrizketa burutu digute; ZADeko bizilagun eta proiektuarekin bat egiten duten kolektiboetako kideez osaturiko barne asanbladan parte hartu dugu; euskal gaua antolatu dugu zintzur bustitze, dokumental emanaldi eta hitzaldi/solasaldiaz osaturik. Eta nola ez AMBAZADA, ZADeko gune internazionala izango den etxolaren eraikitze lanetan parte hartu dugu. Euskal Herriak, eta nazioarte mailako borrokek, badute beren gunea ZADen!

Frantses estatuan, uharte independente bat
Aireportuaren aurkako mugimendu batez harago, eredu propioa sortzen ari den gune bat bihurtu da hau, apurtzailea oso.  Ez da arau eta legeez osatzen den jendarte bat. Borroka berdinak batzen dituen indibiduoz osatutako lurraldea baizik, eta gehienak etxaldeetan biltzen dira (60 orotara). Erabakiak asanblean hartzen dira, eta pertsona guztien iritziak pisu berdina du.

Baina dena ez da noski arrosa kolorekoa. Ez da beti erraza izaten adostasunetara iristea, eta mugimenduaren barruan ere badira proiektuarekiko ulerkera ezberdinak. Sistema patriarkal eta kapitalistan hazitako kideek osatzen dute ZAD, beraz, bertan ematen diren dominazio eta gehigikeria jokamoldeetatik ere ez daude salbu. Horiek deseraikitzen dihartute egunerokoan.

Aireportuari ez; eta gero zer?
Gaur egun ere eztabaida gogorretan murgilduak daude. Abenduan aurkeztuko du aireportuaren bideragarritasuna aztertzen duen mediazio taldeak balorazio txostena, eta azken erabakia gobernuarena izango da.

Itxura guztien arabera, aireportuaren proiektua bertan behera utziko du Macronen exekutibak. Horren ostean, Vinci enpresaren lur okupatuen etorkizuna dago eztabaidan. ZADistek bertan geratu nahi dute, bizi eredu askea garatzen. Halabaina,  azpiegitura erraldoiaren aurka mugitu diren kolektiboen artean ere badaude ikuspegi ezberdinak. 2000 hektareako lurralde horri bestelako proiektu batzuk dituzte askok.

Kanporaketa arriskuaren aurrean, elkartasuna
Zaila da imaginatzen estatu frantsesak bere lurraldean 2000 hektarea era independentean garatzen uztea. Goiz ala berant, beldur dira estatuak kanporaketa agintzea. Arriskuaren aurrean, herrien elkartasuna beharrezkoa izango zaie. Etxola internazionalistaren inguruan elkartu den indarra biderkatu beharko dugu. Izango dira, etxola eraikitzeko aitzakian, lur hauek ezagutzeko deialdi gehiago. Adi egongo gara, ZADetik Euskal Herrira, Euskal Herritik ZADera.

Herri boterea, guarimben amets gaiztoa

Merida izan da brigadaren bigarren geralekua. Hiri hau, unibertsitarioa da urtean zehar eta herriaren portzentairik handiena, opositorea da. Hori dela eta, arazo larriak izan dituzte azken hilabeteetan, suertatu diren Gobernuaren kontrako guarinbak direla eta.

Hala ere, Asanblea Konstituziogilea eratzeko hauteskundeetan izandako emaitzen ondorioz, giroa nahiko lasaitu da; izan ere, eskuinak uztailaren 30ean, gobernu bolibartarra zapuztuko zuela esan arren, kaleak galdu zituen, haien barne gatazken eta herri botereak Konstituziogilearen aldeko erantzun baikorrarren ondorioz.

Gure brigada Meridan kolokan egon arren, suertatuko aldaketen ondorioz bertaratu ahal izan ginen. Hala ere, tentsio baretsua sentitzen zen kaleetan, non segurtasun neurri txiki batzuk hartzea gomendagarria zen.Hortaz, argi dago, espazio publikoek eskuinak hartuta zeukala eta oraindik ere badaukala.

 

Irakurri osorik

Pages

S'abonner à RSS - brigadak2017
randomness